Trước bối cảnh dịch COVID-19 đã chuyển sang bệnh truyền nhiễm nhóm B và được kiểm soát bền vững, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 2407/QĐ-BYT về “Hướng dẫn phòng và kiểm soát lây nhiễm COVID-19 trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh”. Văn bản này thay thế cho các hướng dẫn trước đó, nhằm mục tiêu thích ứng an toàn, linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo an toàn tối đa cho người bệnh và nhân viên y tế.

Dưới đây là các nội dung trọng tâm cần lưu ý trong công tác kiểm soát nhiễm khuẩn tại các cơ sở y tế theo hướng dẫn mới:

Tổ chức phát hiện sớm và phân luồng, cách ly kịp thời

Các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cần duy trì quy trình sàng lọc dựa trên triệu chứng lâm sàng và yếu tố dịch tễ. Tại khu vực tiếp đón hoặc khoa Cấp cứu, nếu người bệnh có các biểu hiện viêm đường hô hấp cấp tính (ho, sốt, khó thở…), cần được hướng dẫn đến phòng khám truyền nhiễm hoặc khu vực khám riêng biệt.

Về công tác xét nghiệm, chỉ định xét nghiệm SARS-CoV-2 (test nhanh hoặc RT-PCR) được áp dụng có trọng điểm cho các trường hợp: Người bệnh có hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển chưa rõ nguyên nhân; Người có triệu chứng nghi ngờ mắc COVID-19 kèm theo các bệnh lý nền thuộc nhóm nguy cơ cao diễn biến nặng.

Đối với các trường hợp xác định mắc COVID-19:

• Trường hợp nhẹ, không triệu chứng và không có yếu tố nguy cơ: Hướng dẫn theo dõi và cách ly y tế tại nhà hoặc trạm y tế.
• Trường hợp phát hiện tại khoa lâm sàng: Chuyển người bệnh vào buồng cách ly tạm thời của khoa để điều trị, hạn chế tối đa việc di chuyển để tránh lây nhiễm chéo.

Áp dụng các biện pháp phòng ngừa chuẩn và phòng ngừa theo nguy cơ

Việc sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân (PPE) cần tuân thủ nguyên tắc “Đúng mức độ nguy cơ – Đúng quy trình”. Không mặc phương tiện phòng hộ toàn thân (bộ quần áo bao che) cho nhân viên y tế làm việc tại các khu vực thông thường không có nguy cơ lây nhiễm cao.

Phòng ngừa chuẩn được áp dụng cho mọi người bệnh. Nhân viên y tế cần mang khẩu trang y tế và găng tay khi dự kiến có tiếp xúc với máu, dịch tiết cơ thể hoặc niêm mạc của người bệnh. Vệ sinh tay thường quy là biện pháp bắt buộc và quan trọng nhất để cắt đứt đường lây truyền.

Đối với các thủ thuật tạo khí dung (như đặt nội khí quản, nội soi phế quản…), nhân viên y tế cần áp dụng phòng ngừa lây truyền qua đường không khí, sử dụng khẩu trang N95 và tấm che mặt/kính bảo hộ.

Kiểm soát lây nhiễm đặc biệt cho nhóm người bệnh nguy cơ cao

Một điểm mới quan trọng trong Quyết định số 2407/QĐ-BYT là việc tập trung nguồn lực bảo vệ nhóm đối tượng dễ bị tổn thương. Người bệnh thuộc nhóm nguy cơ cao (đang chạy thận nhân tạo, điều trị ung thư, suy giảm miễn dịch, người cao tuổi có nhiều bệnh nền…) cần được bố trí khu vực điều trị riêng biệt nếu điều kiện cho phép.

Tại các khu vực này, việc tuân thủ các quy định về vệ sinh tay, vệ sinh môi trường bề mặt và kiểm soát người ra vào cần được thực hiện nghiêm ngặt hơn so với các khu vực khác nhằm ngăn chặn nguồn lây xâm nhập.

Đảm bảo thông khí và vệ sinh môi trường bệnh viện

Các buồng bệnh, đặc biệt là khu vực tiếp đón, khoa Cấp cứu và các phòng cách ly cần đảm bảo thông khí tốt. Ưu tiên thông khí tự nhiên hoặc sử dụng hệ thống thông khí cơ học đảm bảo luồng khí đi từ khu vực sạch sang khu vực bẩn.

Công tác vệ sinh khử khuẩn bề mặt môi trường phải được thực hiện định kỳ, đặc biệt chú trọng các bề mặt thường xuyên tiếp xúc (tay nắm cửa, thành giường, bàn phím…). Chất thải lây nhiễm từ người bệnh mắc COVID-19 được thu gom và xử lý theo quy định về quản lý chất thải y tế nguy hại.

Tăng cường đào tạo và giám sát tuân thủ

Các cơ sở y tế có trách nhiệm tổ chức đào tạo, cập nhật kiến thức định kỳ hằng năm cho nhân viên y tế, sinh viên thực tập và nhân viên vệ sinh về kiểm soát nhiễm khuẩn. Đồng thời, cần khuyến khích người bệnh và người nhà người bệnh đeo khẩu trang khi đến cơ sở y tế để bảo vệ sức khỏe cho chính mình và cộng đồng.

Việc thực hiện đúng Quyết định số 2407/QĐ-BYT sẽ giúp các cơ sở khám chữa bệnh duy trì môi trường an toàn, “sống chung” với dịch bệnh một cách chủ động và khoa học.

PGS. TS. Lã Ngọc Quang – Trung tâm Hỗ trợ, Đào tạo liên tục