Ngày 20/12/2019, Bộ Y tế ban hành Quyết định số 5904/QĐ-BYT. Quyết định này ban hành tài liệu về bệnh không lây nhiễm tại Trạm Y tế xã. Đây là văn bản pháp lý quan trọng để kiểm soát bệnh Tăng huyết áp (THA). Dưới đây là những điểm cốt lõi trong công tác chuyên môn tại tuyến xã.

1. Tiêu chuẩn chẩn đoán xác định

Tại tuyến y tế cơ sở, chẩn đoán dựa trên trị số đo tại phòng khám.

Định nghĩa: THA khi Huyết áp tâm thu ≥ 140 mmHg và/hoặc Huyết áp tâm trương ≥ 90 mmHg.

Quy trình đo: Nhân viên y tế cần đo huyết áp đúng quy trình. Chẩn đoán xác định khi đo ít nhất 02 lần khám khác nhau. Mỗi lần đo thực hiện ít nhất 02 lượt và lấy giá trị trung bình.

Lưu ý: Nếu huyết áp ≥ 180/110 mmHg kèm dấu hiệu cấp tính, cần xử trí cấp cứu ngay. Việc chuyển tuyến kịp thời là bắt buộc khi có tổn thương cơ quan đích.

2. Nguyên tắc điều trị tại Trạm Y tế xã

Mục tiêu là đạt được mức huyết áp dưới 140/90 mmHg. Đồng thời, bác sĩ cần giảm tối đa nguy cơ tim mạch lâu dài.

Điều trị liên tục và lâu dài: Tăng huyết áp là bệnh mạn tính. Bệnh nhân cần được theo dõi suốt đời. Họ không được tự ý ngừng thuốc khi huyết áp đã về bình thường.

Kết hợp biện pháp: Điều trị phải kết hợp thay đổi lối sống và dùng thuốc.

Cá thể hóa: Phác đồ cần phù hợp với từng bệnh nhân. Việc này dựa trên số đo huyết áp và các bệnh lý đi kèm.

3. Hướng dẫn thay đổi lối sống (Điều trị không dùng thuốc)

Đây là nền tảng bắt buộc cho mọi bệnh nhân.

Chế độ ăn: Người bệnh cần giảm muối dưới 5g mỗi ngày. Hãy tăng cường rau xanh, hoa quả tươi và hạn chế mỡ động vật.

Vận động: Tập thể dục đều ít nhất 30 phút mỗi ngày. Duy trì tập luyện tối thiểu 5 ngày mỗi tuần.

Thói quen: Bệnh nhân cần ngừng hút thuốc lá và thuốc lào. Hãy hạn chế rượu bia và tránh lo âu, căng thẳng. Cần tránh bị lạnh đột ngột.

Kiểm soát cân nặng: Duy trì BMI từ 18,5 đến 22,9. Thực hiện giảm cân nếu bệnh nhân thừa cân hoặc béo phì.

4. Quản lý và theo dõi bệnh nhân

Nhiệm vụ trọng tâm là quản lý ngoại trú bệnh nhân THA.

Lập hồ sơ quản lý: Mọi bệnh nhân cần được lập hồ sơ bệnh án mạn tính.

Tái khám định kỳ: Bệnh nhân tái khám ít nhất 1 lần/tháng. Trạm Y tế sẽ cấp thuốc và đánh giá hiệu quả điều trị.

Chuyển tuyến: Cần chuyển lên tuyến trên khi nghi ngờ THA thứ phát. Hoặc khi THA kháng trị dù đã dùng phối hợp 3 loại thuốc. Chuyển tuyến khi có biến chứng tim mạch, mắt hoặc thận nghiêm trọng. Phụ nữ có thai bị tăng huyết áp cũng cần được chuyển tuyến kịp thời.

Bài viết tham khảo thông tin từ Quyết định 5904/QĐ-BYT của Bộ Y tế.

PGS. TS. Lã Ngọc Quang – Trung tâm Hỗ trợ, Đào tạo liên tục