Sự cần thiết phải sửa đổi Luật An toàn thực phẩm

Ngày 21/1/2025, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đã chủ trì cuộc họp về đề nghị xây dựng dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 15/2018/NĐ-CP. Cuộc họp có sự tham gia của lãnh đạo các Bộ: Y tế, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Công Thương, Tư pháp, Văn phòng Chính phủ và đại diện các bộ, ngành liên quan.

Luật An toàn thực phẩm năm 2010, sau hơn 12 năm thực hiện, đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho công tác quản lý nhà nước. Tuy nhiên, thực tiễn đã bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập đòi hỏi phải có sự điều chỉnh kịp thời. Vấn đề nổi cộm hiện nay là sự chồng chéo trong quản lý giữa ba bộ (Y tế, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Công Thương), khiến đối tượng chịu sự quản lý gặp nhiều khó khăn về thủ tục hành chính. Bên cạnh đó, năng lực kiểm nghiệm, hệ thống thông tin dữ liệu về an toàn thực phẩm chưa được tối ưu hóa, chưa đáp ứng kịp sự thay đổi nhanh chóng của các mô hình kinh doanh mới như thương mại điện tử hay thực phẩm chức năng.

Định hướng thống nhất đầu mối quản lý nhà nước

Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về việc thống nhất bộ máy quản lý. Mục tiêu là khắc phục triệt để tình trạng “một sản phẩm, một cơ sở chịu sự quản lý của nhiều cơ quan”, đồng thời phân định rõ trách nhiệm giữa trung ương và địa phương.

Theo định hướng mới, mô hình quản lý an toàn thực phẩm cần được xây dựng theo hướng thống nhất một đầu mối tại địa phương để tận dụng tối đa nguồn nhân lực và cơ sở vật chất hiện có. Việc phân công trách nhiệm quản lý nhà nước sẽ dựa trên nguyên tắc xuyên suốt toàn bộ quá trình sản xuất, kinh doanh thực phẩm, đảm bảo tính chặt chẽ và hiệu quả cao hơn.

Đổi mới phương thức kiểm tra và đơn giản hóa thủ tục

Một trong những điểm trọng tâm của dự thảo Luật sửa đổi là việc thay đổi căn bản tư duy quản lý: chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Các cơ quan quản lý sẽ tăng cường áp dụng quản lý rủi ro, đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong giám sát an toàn thực phẩm.

Đối với Nghị định sửa đổi số 15/2018/NĐ-CP, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Y tế tiếp thu ý kiến từ các bộ, ngành và cộng đồng doanh nghiệp. Việc sửa đổi cần tập trung vào:

• Thống nhất trình tự, thủ tục đăng ký bản công bố sản phẩm.
• Quy định rõ ràng về cơ quan quản lý nhà nước tiếp nhận hồ sơ.
• Cải cách thủ tục hành chính để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo mục tiêu tối thượng là bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Bên cạnh đó, các quy định mới cũng sẽ tập trung quản lý chặt chẽ các vấn đề mới phát sinh như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, hoạt động quảng cáo thực phẩm chức năng và kinh doanh thực phẩm đa cấp, online. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một môi trường pháp lý minh bạch, khoa học, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế vừa đảm bảo an toàn sức khỏe cho cộng đồng.

ThS. Nguyễn Nam Anh – Trung tâm Hỗ trợ, Đào tạo liên tục