Ngày 26 tháng 3 năm 2025, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 1019/QĐ-BYT về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh Sởi”. Đây là văn bản pháp lý mới nhất thay thế các hướng dẫn cũ, cập nhật các tiêu chuẩn về xét nghiệm chẩn đoán và phân tuyến điều trị nhằm ứng phó với tình hình dịch bệnh hiện nay.

Chẩn đoán xác định và xét nghiệm

Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, lây qua đường hô hấp với các triệu chứng điển hình là sốt, viêm long đường hô hấp (ho, chảy mũi), viêm kết mạc mắt và phát ban. Theo hướng dẫn mới, chẩn đoán xác định dựa trên kết quả xét nghiệm kháng thể IgM hoặc sinh học phân tử:

• Xét nghiệm IgM: Tỷ lệ dương tính đạt 50-70% ngay từ ngày đầu phát ban và lên tới 100% sau 3 ngày.
• Điểm mới về xét nghiệm: Trường hợp xét nghiệm IgM sởi âm tính nhưng lâm sàng vẫn nghi ngờ sởi, bác sĩ có thể chỉ định làm lại xét nghiệm lần 2 sau 72 giờ, hoặc chỉ định xét nghiệm PCR sởi qua bệnh phẩm dịch tỵ hầu để khẳng định chẩn đoán.

Nguyên tắc điều trị và chăm sóc

Nguyên tắc cốt lõi là phát hiện sớm biến chứng và điều trị hỗ trợ, vì hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

• Bổ sung Vitamin A: Tất cả trẻ mắc sởi cần uống Vitamin A liều cao để dự phòng biến chứng mắt và giảm tử vong. Trẻ từ 6-11 tháng tuổi uống 100.000 IU/lần; trẻ từ 12 tháng trở lên uống 200.000 IU/lần. Liều thứ hai uống nhắc lại sau 24 giờ. Trường hợp suy dinh dưỡng nặng hoặc có biến chứng, bổ sung liều thứ 3 sau 4-6 tuần.
• Điều trị triệu chứng: Hạ sốt bằng Paracetamol (10-15mg/kg/lần, tối đa 4 lần/ngày) hoặc Ibuprofen (5-10mg/kg/lần) khi sốt > 38,5°C.
• Lưu ý quan trọng: Không sử dụng corticoid đường toàn thân khi chưa loại trừ được bệnh sởi, trừ khi có chỉ định khác từ bác sĩ chuyên khoa.
• Chăm sóc: Tăng cường dinh dưỡng, tiếp tục cho trẻ bú mẹ và vệ sinh mắt, mũi, miệng hàng ngày.

Phân tuyến và cách ly

Việc phân tuyến hợp lý giúp giảm tải cho bệnh viện tuyến trên và hạn chế lây nhiễm chéo:

• Tuyến huyện và bệnh viện tư nhân: Tiếp nhận khám và điều trị các ca sởi không biến chứng và sởi có biến chứng nhẹ.
• Chuyển tuyến trên: Chỉ chuyển viện đối với người bệnh có biến chứng nặng như viêm phổi cần hỗ trợ hô hấp (thở oxy), viêm não, nhiễm khuẩn huyết, hoặc người bệnh có bệnh nền nặng, suy giảm miễn dịch.
• Cách ly: Người bệnh cần được cách ly ngay khi nghi ngờ mắc sởi. Thời gian cách ly kéo dài ít nhất 4 ngày sau khi bắt đầu phát ban để ngăn chặn nguồn lây ra cộng đồng.

PGS. TS Lã Ngọc Quang – Trung tâm Hỗ trợ, Đào tạo liên tục