Bộ Y tế đã ban hành Văn bản hợp nhất số 15/VBHN-BYT quy định chi tiết về điều kiện công bố dịch và công bố hết dịch bệnh truyền nhiễm. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng giúp các cơ sở y tế và cơ quan quản lý nhà nước thực hiện thống nhất việc giám sát, kiểm soát dịch bệnh, đảm bảo an toàn sức khỏe cộng đồng. Dưới đây là các nội dung trọng tâm về quy trình và điều kiện này.

1. Điều kiện công bố dịch bệnh truyền nhiễm

Theo quy định, việc công bố dịch bệnh truyền nhiễm phải căn cứ vào mức độ nguy hiểm của bệnh (thuộc nhóm A, B hoặc C) và tình hình lây lan thực tế. Cụ thể các điều kiện như sau:

• Đối với bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A: Điều kiện để công bố dịch là khi ghi nhận có ít nhất một người bệnh được chẩn đoán xác định mắc bệnh ngay tại thời điểm xảy ra dịch. Các bệnh nhóm A bao gồm các bệnh đặc biệt nguy hiểm như Cúm A (H5N1), dịch hạch, đậu mùa, sốt xuất huyết do vi rút Ebola, v.v.
• Đối với bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm B: Dịch được công bố khi thỏa mãn hai điều kiện: (1) Có số người mắc bệnh vượt quá số mắc trung bình của tháng cùng kỳ trong 03 năm gần nhất; (2) Có ít nhất một trong các yếu tố nguy cơ (như quy mô ổ dịch gia tăng, tỷ lệ tử vong cao, hoặc tác nhân gây bệnh có biến đổi độc lực).
• Tương tự như nhóm B, dịch được công bố khi số người mắc vượt quá trung bình cùng kỳ 03 năm gần nhất và có sự thay đổi bất thường về dịch tễ học hoặc tác nhân gây bệnh cần được kiểm soát.

2. Thẩm quyền công bố dịch bệnh truyền nhiễm

Việc xác định đúng cấp thẩm quyền công bố dịch giúp đảm bảo tính kịp thời trong huy động nguồn lực chống dịch:

• Thủ tướng Chính phủ: Ra quyết định công bố dịch đối với bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A khi dịch lây lan nhanh từ tỉnh này sang tỉnh khác, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người.
• Bộ trưởng Bộ Y tế: Ra quyết định công bố dịch đối với bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A khi có từ hai tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trở lên có dịch. Đồng thời, Bộ trưởng công bố dịch theo đề nghị của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đối với bệnh nhóm A và một số bệnh nhóm B khi có nguy cơ lây lan vùng.
• Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Công bố dịch đối với các bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm B và nhóm C xảy ra trên địa bàn tỉnh.

3. Điều kiện công bố hết dịch bệnh truyền nhiễm

Để công bố hết dịch, địa phương hoặc quốc gia phải đảm bảo đã kiểm soát hoàn toàn được nguồn lây và không còn nguy cơ lây lan ra cộng đồng. Các điều kiện cụ thể bao gồm:

Thứ nhất, không phát hiện thêm trường hợp mắc bệnh mới sau một khoảng thời gian quy định cụ thể cho từng bệnh (tính từ ngày trường hợp mắc bệnh cuối cùng được cách ly tại cơ sở y tế). Ví dụ: Bệnh dịch hạch là 10 ngày; Bệnh tả, Bạch hầu, Sốt xuất huyết Dengue là 14 ngày; Bệnh Cúm A (H5N1) là 21 ngày; Bệnh viêm đường hô hấp cấp tính do các chủng vi rút Corona (SARS/MERS/COVID-19…) là 28 ngày.

Thứ hai, đã thực hiện đầy đủ các biện pháp chống dịch theo quy định của Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm, bao gồm vệ sinh, khử trùng, tẩy uế triệt để tại khu vực ổ dịch.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về công bố và công bố hết dịch tại Văn bản hợp nhất 15/VBHN-BYT là tiền đề để hệ thống y tế vận hành hiệu quả, ngăn chặn sự bùng phát của các làn sóng dịch bệnh trong tương lai.

ThS. Lê Việt Anh – Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ, Đào tạo liên tục